Turystyka w polskich g�rach

Poniedziałek 22 Kwiecień

Nazwa polska: Starorobocia�ski Wierch
Nazwa s�owacka: Klin
Wysoko�� wierzcho�ka: 2176 m.n.p.m.

Po�o�enie: Starorobocia�ski Wierch jest najwy�szym szczytem polskiej cz�ci Tatr Zachdonich i pi�tym pod tym wzgl�dem w ca�ym tym pa�mie. Wznosi si� w g��wnej grani ok 12,4 km na zach�d od Prze��czy Liliowe. Kulminuje nad dolinami: od p�nocy - Starej Roboty, od po�udniowego - wschodu nad Gaborow� (Gaborova dolina), za� od po�udniowego - zachodu nad Zadni� Raczkow� (Zadna Rackova dolina), z tym�e dwie ostatnie znajduj� si� ju� na S�owacji. Najbli�szymi s�siadami Starorobocia�skiego Wierchu s�: na pn-zach. Ko�czysty Wierch (1,2 km; (+) 174 m), a w pn-wsch. najwy�szy z Siwych Turni - Siwy Zwornik (0,9 km (+) 211 m). Od pierwszego z wy�ej wymienionych Starorobocia�ski oddziela Starorobocia�ska Prze��cz, mylnie nazywana po s�owacku - Rackovo Sedlo. Na pd-wsch stokach znajduj� si� Gaborowe Stawy. Przez opisywany tu szczyt przebiega polsko-s�owacka granica pa�stwowa

Historia nazewnictwa: Kiedy�, w XVIII w. u�ywano dla niego po prostu nazwy Szczyt o czym �wiadcz� dokumenty g�rnicze z prze�omu XVIII/XIX w. oraz mapa z 1780 r., gdzie nazwano go Scyt. W XIX w. natomiast (1821 lub 1823 r.) - r�wnie� na mapie - pojawi�a si� nazwa Starorobocianski Szyt. Pochodzi ona od Hali Starej Roboty, ponad kt�r� wydobywano kruszce. Prawdopodobnie by� to jeden z pierwszych tego typu przybytk�w w Tatrach o czym �wiadczy przymiotnik "stara". Starorobocia�ski Wierch to jeden z nielicznych przyk�ad�w szczyt�w, kt�rych nazwa s�owacka jest inna od polskiej. Brzmi ona Klin. Jej geneza wi��e si� z tym, i� masyw Starorobocia�skiego Wierchu jak klin wbija si� mi�dzy doliny: Zadni� Raczkow� i Gaborow�, oddzielaj�c je od siebie

Historia zdobywania: Jak wszystkie szczyty Tatr Zachodnich Starorobocia�ski Wierch zosta� zdobyty mi�dzy XVI, a XVII w. czyli w okresie pocz�tkowej eksploracji Tatr. Dokona� tego prawdopodobnie anonimowy zb�jnik, pasterz, przemytnik lub zielarz. Od 1766 r. rozpocz�to na p�nocnej �cianie poszukiwa� oraz wydobywa� drogocennych kruszc�w. Pierwszym znanym (cho� r�wnie� nie do ko�ca pewnym) wej�ciem jest to kt�rego dokona� szwedzki botanik Goran Wahlenberg. Uda�o mu si� to w 1813 r. Przy okazji pomierzy� wysoko�� szczytu. Wiadomo natomiast kto po raz pierwszy zdoby� Klin zimi�. Zrobili to (zbiorowo) narciarze z Zakopia�skiego Oddzia�u Narciarskiego w 1910 r.

Turystyka: Polacy (S�owacy zreszt� r�wnie�) na Starorobocia�ski Wierch dosta� si� mog� z dw�ch stron: z Ko�czystego Wierchu, b�d� z Raczkowej Prze��czy (Gaborovo sedlo). W pierwszym przypadku zajmuje to ok. 40 minut (+ doj�cie na KO�czysty), za� w drugim wypadku musimy na to po�wi�ci� 35 minut (+ doj�cie na Raczkow� Prze��cz). Szlak graniowy jest ju� w pe�ni s�owacki, cho� oczywi�ci dla Polak�w dost�pny. Obie trasy przedstawiaj� znikome trudnosci orientacyjne i techniczne. S� natomiast (razem z doj�ciami) bardzo d�ugie. Warto natomiast si� po�wi�ci�, gdy� z racji wysoko�ci widok z wierzcho�ka jest pi�kny oraz rozleg�y.

Czy wiesz, �e... ?:... gdzie� w okolicach wierzcho�ka ukryty jest podobno skarb Wojciecha Matei. S�ynny zakopia�ski bajarz ludowy - Jan "Saba�a" Krzeptowski, twierdzi�, �e "wie ka s� skowone, ale nie moze pedzie� bo by� psysingony".

RYSY

Poniedziałek 22 Kwiecień

Nazwa polska: Rysy
Nazwa s�owacka: Rysy
Wysoko�� wierzcho�ka: 2503 mnpm (g��wny), 2499 (NW), 2473 (SE)

Po�o�enie: Najwy�szy punkt Polski jest w rzeczywisto�ci szczytem tr�jwierzcho�kowym. Ten o kocie 2499 mnpm jest wierzcho�kiem pn - zach, a przeze� przebiega granica pa�stwowa mi�dzy Polsk�, a S�owacj�. Centralny szczyt liczy sobie 2503 mnpm i jest najwy�szy w masywie, najni�szy jest za� pd - wsch - ok. 2473 metrowy. Dwa ostatnie s� ju� w pe�ni s�owackimi wierzcho�kami. Na li�cie (og�lnotatrza�skiej) pod wzgl�dem wysoko�ci wierzcho�ki zajmuj� pozycje - 15 (2503), 16 (2499) i 22 (2473). D�ugo�� granii w kt�rej "wyrastaj�" wynosi 300 m i po�o�ona jest w grzbiecie g��wnym. Kulminuj� one w jej 9,7 km, licz�c od Prze��czy Liliowe, natomiast odleg�o�� od Prze��czy pod Kop� wynosi 14,3 km. Rysy wznosz� si� nad trzema dolinami tj. nad Ci�k� (Ceska Dolina) i Mi�guszowieck� (Mengusovska Dolina) - od strony s�owackiej, za� w polskiej cz�ci jest to Dolina Rybiego Potoku. Rysy s� zwornikiem dla dosy� d�ugiej, biegn�cej w kierunku pn-wsch (drugiej pod tym wzgl�dem w polskich Tatrach) bocznej granii tzw. �abiej, w kt�rej kulminuje m.in. Wielki �abi Szczyt. Najbli�szymi s�siadami Rys�w s�: w zach granii - �abi Ko� (630 m (+) 210 m), w pd-wsch Wysoka (1 km (-) 45 m), a w pn - wsch Ni�ne Rysy (480 m (+) 75 m). Od tych szczyt�w Rysy oddzielaj� odpowiednio: �abia Prze��cz, Prze��cz Waga (Sedlo Vaha) oraz Prze��cz pod Rysami.

Historia nazewnictwa: U Rys, zreszt� jak u wi�kszo�ci szczyt�w tatrza�skich nie mo�na jednoznacznie stwierdzi� sk�d pochodzi nazwa g�ry. Pewne jest natomiast kto j� wprowadzi� - g�rale z Galicji. Istniej� trzy wersje. Pierwsza m�wi, i� pochodzi od s�ynnego, zawsze wype�nionego �niegiem �lebu, kt�ry wygl�da jak "rysa" na �cianie. Drug� wersj� sugeruje znakomity znawca Tatr �p. Witold H. Paryski w "Wielkiej Encyklopedii Tatrza�skiej". Napisa� tam, �e rysy by�y w �cianie (bardziej widocznych znad Morskiego Oka) Ni�nich Rys, kt�re w�wczas nazywano Rysami. P�niej nazw� t� przeniesiono na wy�szy szczyt, za� pierwszemu dodano przymiotnik "Ni�ne" (wadliwy gwarowo zreszt�). Ciekawe jest natomiast przet�umaczenie nazwy na j�zyk s�owacki. Ot� tam "rysy" to liczba mnoga od rysia, wi�c nazwa w t�umaczeniu na polski brzmia�aby Rysi Szczyt, albo Rysie

Historia zdobywania: Na pocz�tku XIX wieku pisano, i� �winica jest najwy�szym szczytem tzw. Tatr Nowotarskich, p�niej za� to samo twierdzono o Mi�guszowieckim Szczycie Wielkim. W tym pojedynku udzia�u nie bra�y Rysy, dla kt�rych ustalona w�wczas wysoko�� wynosi�a 2336 mnpm. Jednak ci kt�rzy zacz�li wychodzi� wy�ej ni� Morskie Oko dostrzegli wybitno�� Rys, wi�c szybko skorygowano b��dne pomiary. Nie wiadomo kto jest pierwszym zdobywc� szczytu, pierwszym znanym jest natomiast W�gier Ede Blasy z anonimowym przewodnikiem, pochodz�cym ze Stwoli. Uda�o im si� to 30 lipca 1840 r (bior�c pod uwag� tatrza�skie warunki dosy� szybko) od stony s�owackiej. R�wnie� znad Popradzkiego Stawu sw� w�dr�wk� zacz�li pierwsi zdobywcy Rys w zimie: rodak Blasy'ego - Theodor Wundt oraz spiszak Jakob Horway w 1884 r. Na wsch �cianie aktywna dzia�alno�� taternicka.

Turystyka: Rysy z racji korzystnego po�o�enia (niemal w centrum Tatr Wysokich, rozleg�y widok na Tatry Zachodnie oraz ca�e Tatry Bielskie) s� ch�tnie odwiedzane. Do zwiedzania udost�pniony jest jedynie "polski" wierzcho�ek - NW. Jest to jednocze�nie najwy�ej po�o�one miejsce w Tatrach, na jakie wiedzie znakowany szlak, a wi�c ju� z tego wzgl�du nale�y si� dobrze przygotowa� na wycieczk�. Rysy s� osi�galne z dw�ch stron: znad Morskiego Oka (4 h) oraz z Popradzkiego Stawu (6 h). Od strony polskiej trudno�ci s� znaczne, a ��czna d�ugo�� a�cuch�w wynosi ok. 400 m. Natomiast id�c ze S�owacji �a�cuch�w jest mniej, a wej�cie pomimo �e d�u�sze mniej uci��liwe. Kolor szlaku z obu stron czerwony. Pod wierzcho�kiem sezonowe przej�cie graniczne (1 VI - 30 IX). Na Rysach w 2003 r. zdarzy�a si� najwi�ksza w historii Polski tragedia tatrza�ska. Pod zwa�ami lawiny zgine�o o�mioro uczni�w z tyskiego liceum. Na szczycie byli m.in. S.�eromski, M. Sk�odowska - Curie oraz W.I. Lenin (co upami�tnia�a tablica niszczona przez polskich taternik�w.

Czy wiesz, �e...?: Schronisko Chata pod Rysami po�o�one na ich pd-zach stoku jest najwy�ej po�o�onym schroniskiem w Tatrach ?

MIEDZIANE

Poniedziałek 22 Kwiecień

Nazwa polska: Miedziane
Nazwa s�owacka: brak
Wysoko�� wierzcho�ka: 2233 m.n.p.m.

Po�o�enie: Jest to wybitny szczyt po�o�ony w bocznym grzbiecie, odga��ziaj�cym si� na pn-wsch. ze Szpiglasowego Wierchu. Kulminuje w jego 0,8 km., b�d�c zarazem najwy�szym szczytem tej�e grani. Wznosi si� nad dolinami: za Mnichem oraz Pi�ciu Staw�w Polskich. Miedziane jest zwornikiem dla trzeciorz�dnej grani bocznej Miedzianego Kostura, kt�ra odchodzi ku pn-zach. W pn-wsch. grani Miedzianego po�o�one s� natomiast ma�e iglice skalne zwane Kieszonkowymi Turniami. Najbli�szymi s�siadami opisywanego tutaj szczytu s�: na pn-wsch. --> Opalony Wierch (1,1 km; <+> 118 m.), na pd-zach. --> Szpiglasowy Wierch (0,9 km; <+> 61 m.), za� na pn-zach. --> Miedziany Kostur (0,5 km; bd.). Od tych�e szczyt�w Miedziane oddzielaj� odpowiednio: Marchwiczna Prze��cz oraz Szpiglasowa Prze��cz, za� trzecia z nich nie ma nazwy. Szczyt w ca�o�ci po�o�ony na terenie Polski.

Historia nazewnictwa: Miedziane (podobnie jak inne szczyty bocznej grani w kt�rej si� wznosi, czyli Opalony i Szpiglasowy Wierch) posiadaj� nazw� pochodzenia g�rniczego. Ot� jego zbocza obfite s� w �y�y pegmatytowe. Z tego te� wzgl�du wydobywano na tych terenach mied�. St�d w�a�nie pochodzi nazwa. Nadana zosta�a w�wczas gdy hawiarstwo na dobre si� na tych terenach przyj�o, czyli ok. XVIII w.

Historia zdobywania: Miedziane by�o zdobywane ju� od ok. XVIII w., czyli po otwarciu kopal� na tym terenie. Mo�liwe jest jednak, i� hawiarzy ubieg� jaki� anonimowy pasterz b�d� zielarz. Pierwsze pewne wej�cie mia�o miejsce w XIX w., a jego autorem by� krakowski botanik Franciszek Herbich. Dokona� tego w 1832 r., a wycieczka mia�a charakter naukowy. W powszechnym przekonaniu z wierzcho�ka roztacza si� pi�kny widok. W latach 1894 - 96 pr�bowa�a przenie�� go na p��tno grupa malarzy. Jednak gigantyczny (115 m. szeroko�ci i 16 m. wysoko�ci) obraz po trzech latach wystawiania go w Warszawie nie spodoba� si� ogl�daj�cym i w 1899 r. zosta� poci�ty, tak aby nabywcy mogli ponownie wykorzysta� p��tno

Turystyka: Od 1956 r. szczyt wy��czony z u�ytkowania turystycznego, wszak utworzony tu zosta� �cis�y rezerwat przyrody. Mo�na jednak uprawia� tu taternictwo. Wschodnimi stokami przebiega popularna "Ceprostrada" na Szpiglasow� Prze��cz tote� zdarzy�o si� ju� tu kilka wypadk�w �miertelnych. M.in. w zimie 1996 r., kiedy to niedaleko Kieszonkowych Turni, zesz�a lawina na zawsze grzebi�c 4 osoby. Z wierzcho�ka jeden z najpi�kniejszych widok�w w Tatrach (patrz Historia zdobywania).

Czy wiesz, �e... ? Miedziane to jedna z najwi�kszych ostoi kozic w ca�ych Tatrach !

KRZESANICA

Poniedziałek 22 Kwiecień

Nazwa polska: Krzesanica
Nazwa s�owacka: Kresanica
Wysoko�� wierzcho�ka: 2122 mnpm.

Po�o�enie: Krzesanica to najwy�szy szczyt pasma Czerwonych WIerch�w. Jest zarazem czwart� pod wzgl�dem wysoko�ci g�r� w polskiej cz�ci Tatr Zachodnich. Wznosi si� nad trzema dolinami: od po�udnia nad Tomanow� Dolin� Liptowsk� (Tomanovsk� Dolin�). W Polsce natomiast jej �ciany opadaj� ku Dolinie Mu�owej, wsch. stoki za� do Litworowej. Odchodz� ode� dwie granie. Wschodnia ku Ma�o��czniakowi (1,1 km; (+) 30 m), za� zachodnia do Ciemniaka (500 m; (+) 30 m.). Od tych�e szczyt�w Krzesanic� oddzielaj� odpowiednio Mu�owa Prze��cz i Litworowa Prze��cz. Najwi�ksze w ca�ych Tatrach skupisko du�ych jaski�. W tym dwie najwspanialsze to Nowa Krzesanicka, oraz Tomanowa Studnia. Obie po s�owackiej stronie, lecz i po polskiej jest kilka znacz�cych. Krzesanica kulminuje w 6,9 kilometrze Granii G��wnej Tatr Zachodnich (licz�c od Prze��czy Liliowe) oraz w 2,5 kilometrze pasma Czerwonych Wierch�w (pomiary z Prze��czy pod Kop� Kondrack�). Przez szczyt przebiega granica Polsko-s�owacka.

Historia nazewnictwa: Nazwa ta ma stricte ludowy charakter (Taniec Krzesany; Nuta krzesana). P�nocna �ciana obrywaj�ca si� ku Dolinie Mu�owej (200 m. wysoko�ci) jest niemal�e, lecz z du�� ilo�ci� �leb�w i wystaj�cych ska�ek. G�rale m�wi� na takie, i� s� skrzesane, Krzesanica oznacza po prostu skrzesan� g�r�, a nie jak kiedy� sztucznie doczepiano etykiet� "nieokrzesan�". Kiedy� funkcjonowa�a r�wnie� nazwa g�ralska lecz nadana przez "cepr�w" - Zadni Up�az. Wi�za�o si� to z tym, �e s�siedniego Ciemniaka nazywano Czerwonym Wierchem Up�azia�skim, a Krzesanica jako cofni�ta za� zwana by�a Zadnim Wierchem Up�azia�skim, a z czasem Zadnim Up�azem. W ltatch 70 - tych XIX w. przesta�a istnie�.

Historia zdobywania: Krzesanica jak wi�kszo�� szczyt�w pasma Tatr Zachodnich z powodu pozornej �agodno�ci szczytu zosta�a zdobyta w czasach pocz�tkowej penetracji Tatr. Zosta�a zdobyta zapewne przez jakiego� anonimowego przemytnika, pasterza czy k�usownika przed 1750 r., a by�m mo�e ju� nawet w ko�cu XVII w.. P�niej wchodzono tam (by� mo�e Belszazar Hacquet lub Robert Townson mi�dzy 1793-94). W 1838 r. wysoko�� barometrycznie pomierzy� geolog Ludwik Zeuschner (w literaturze Tatrza�skiej bardziej znany jako Zejszner). Pod koniec XIX w. pocz�tek aktywnego ruchu turystycznego. Na "krzesanej" �cianie (pomimo zakazu TPN) kilka dr�g taternickich.

Turystyka: Na szczyt mo�na wej�� z obydwu grani: od Ciemniaka i od Ma�o��czniaka. Z obu tych szczyt�w na Krzesanic� biegnie czerwony szlak. Czasy przej�� s� takie same i wynosz� po 40 min (wg. innych �r�de� 20 min, wg. autora strony 30-25 min). �cie�ka ta nie jest w wypadku pogodnego nieba trudna, ci�ka orientacyjnie czy nie�atwa pod wzgl�dem technicznym, ale... . No w�a�nie w czasie pojedynczego nawet ob�oku mg�y trudno�ci znacznie wzrastaj� znacznie. G�ry si� robi� trudne orientacyjnie. Nale�y wtedy wstrzyma� marsz i je�li pogoda nie b�dzie si� d�ugo poprawia� to powinno si� wtedy w�drowa� wzd�u� wypuk�o�ci grzbietu b�d� pr�bowa� zej�� na stron� s�owack� (po�udniow�). Przestrzega si� przed pr�bami zej�cia p�nocnymi �cianami. W ten spos�b wiele os�b ponios�o ju� �mier�. Pierwszy wypadek (os�awiona "przygoda' Aldony Szystowskiej) mia� miejsce ju� w 1911 r. Ponadto sporo ofiar �miertelnych i rannych oraz wiele wypraw ratunkowych.

Czy wiesz, �e...?: Krzesanica jest najwy�szym szczytem wapiennym ca�ych tatr Zachodnich !

Kasprowy Wierch i Giewont

Poniedziałek 22 Kwiecień

GIEWONT
Nazwa polska: Giewont
Nazwa s�owacka: -
Wysoko�ci wierzcho�k�w: 1894 (licz�c z krzy�em 1909) m.n.p.m.

Po�o�enie: Giewont jest ostatnim szczytem w bocznej grani, odga��ziaj�cej si� od Kopy Kondrackiej. Giewont wznosi si� w jej 1,6 km. Giewont jest chyba najlepiej widoczn� z Zakopanego g�r� i jest to prawda gdy� wznosi si� tylko 3,2 km. od miasta co w por�wnaniu z innymi tatrza�skimi wierchami jest po�o�ony bardzo blisko. G�ruje on nad dolinami: Kondratow�, Str��ysk� i Ma�ej ��ki. Giewont jest zwornikiem dla dw�ch kr�ciutkich grzbiet�w o trzeciorz�dnym charakterze: D�ugiego (na wsch.) i Ma�ego Giewontu (na zach.). Giewont s�siaduje z: od po�udnia - Kop� Kondrack� (1,6 km; <-> 111 m.), od zachodu - Ma�ym Giewontem (0,5 km; <+> 166 m.), od wschodu za� z D�ugim Giewontem (0,4 km; <+> 27 m.). Od tych szczyt�w Giewont oddzielaj� odpowiednio: Prze��cz Kondracka, Giewoncka Prze��cz i Szczerba. Na stokach kilkana�cie ma�ych jaski� i koleb. Jeden z najwybitniejszych wierch�w w Tatrach Zachodnich. Szczyt w ca�o�ci po�o�ony po polskiej stronie.

Historia nazewnictwa: Giewont jest jednym z nielicznych szczyt�w Tatr Polskich kt�rego nazwy nie mo�na przyporz�dkowa� do jakiej� jednej (b�d� nawet kilku) tezy odno�nie jej genezy. Etnografowie wymieniaj� takich teorii kilka poza do�� prawdopodobnymi, narodzi�o si� wiele nonsensownych. Bodaj najbardziej mo�liwym do zaakceptowania wariantem jest niemieckie pochodzenie nazwy np. Jahe Wand (go�a ska�a) - podobna pod wzgl�dem fonetycznym do g�ralskiej, zniekszta�conej formy "jewont" - czy Gewande (skalista �ciana). Do�� cz�sto przyjmuje si� te�, i� nazwa pochodzi od nazwiska Gewont lub Giewont (do tej pory w Zakopanem mieszkaj� przedstawiciele rodu G�sienic�w - Giewont�w). Spotka� si� mo�na tak�e z propozycj� przyj�cia nazwy od wanty (w gwarze g�ralskiej usypisko kamieni). Natomiast kompletn� abstrakcj� wydaje si� by� pochodzenie "imienia" od rycerza o nazwisku Giewont, kt�ry zgin�� w tym rejonie. Pierwsze zapiski nazwy pochodz� z XVI w. i brzmi� "Gyewant". Inna popularna nazwa - "�pi�cy rycerz".

Historia zdobywania: Dokumenty w kt�rych Giewont pojawia si� po raz pierwszy m�wi� o zarzuconej w tym miejscu kopalnii. Musia�a zatem ona by� w tym miejscu przez XVI w. Wielce prawdopodobne wydaje si� wi�c, i� jej pierwszym zdobywc� by� jaki� anonimowy g�rnik. Nie mo�emy jednak zapomnie� i� Giewont kusi� sw� p�nocn� �cian�, tote� pierwszym kt�remu uda�o si� wej�� na jego wierzcho�ek m�g� by� m�odzieniec z Zakopanego b�d� okolic. Mo�liwe jedt te�, �e pierwszym zdobywc� by� pasterz, zielarz, poszukiwacz skarb�w, czy przemytnik. Pierwszymi znanymi z nazwiska osobami kt�re zdoby�y Giewont s�: botanik - Franciszek Herbich oraz przyrodnik krakowski - Aleksander Zawadzki. Ich wycieczka mia�a zapewne charakter naukowo - poznawczy i mia�a miejsce w 1930 r. Pierwszymi zdobywcami Giewontu zim� byli Mariusz Zaruski, z towarzyszami. Uda�o im si� to 3 I 1904 r. Z innych wa�nych dat dotycz�cych zdobywania Giewontu warto wymieni� dat� sforsowania ponad 600 metrowej p�nocnej �ciany (1906 r., zimowe - 1956 r.). Pierwszym szlakiem prowadz�cym na Giewont by�a wytyczona przez dr. Micha�a Kirkora linia przechodz�ca p�nocn� �cian�. Trakt ten wi�d� jednak po trudnym terenie wi�c z czasem go zlikwidowano, do dzi� jednak w ratowniczej nomenuklaturze zachowa�a si� nazwa "�leb Kirkora". Giewont by� cz�sto odwiedzany przez znane osoby. Wymieni� tu mo�na cho�by Ludwika Zejsznera, Tytusa Cha�ubi�skiego czy Witkacego. W 1900 r. na wierzcho�ku zamontowano �elazny krzy� o wysoko�ci 15 m. (najwy�szy w ca�ych Karpatach). By�y prowadzone pr�by pod�wietlenia go w nocy, jednak sp�z�y na niczym. Na szerok� skal� zakrojona dzia�alno�� taternicka (pomimo zakazu TPN), zw�. na p�nocnej �cianie.

Turystyka: Jest to drugi (po Kasprowym Wierchu) najcz�ciej odwiedzany szczyt Tatr, na Giewont prowadzi jednak tylko jeden szlak (niebieski) z Prze��czy Wr�tka, cz�sto nazywanej te� Piekie�kiem. Teoretycznie powinien on zaj�� 10 - 15 min., jednak w praktyce ma to si� nieco inaczej. Zw�aszcza w s�oneczne dni kolejki na wierzcho�ek s� kilkusetmetrowe, a na wej�cie czeka si� cz�sto nawet do 2 h. Do prze��czy doj�� mo�na z Prze��czy Kondrackiej (na ni� z Hali Kondratowej, b�d� Kopy Kondrackiej) - ok. 25 minut (1,5 h, 40 min.) lub z Prze��czy w Grzybowcu - co zajmuje jakie� 2 h 15 min. Deniwelacja w pierwszym przypadku wynosi ok. 170 m., za� w drugim ~ 600 m. Szlaki te pod wzgl�dem technicznym s� �atwe i do�� bezpieczne. Trafnie podsumowa� to jednak p. Micha� Jagie��o w ksi��ce "Wo�anie w g�rach" - "Giewont to naj�atwiejsza g�ra, kt�ra poch�on�a najwi�cej ofiar". I niestety jest to prawd�. Nie ma w ca�ych Tatrach g�ry z kt�rej TOPR-owcy musieliby znosi� wi�cej razy zw�oki. Przyczyny s� od lat te same: przebywanie na wierzcho�ku w czasie burzy (krzy� przyci�ga pioruny), niedostosowanie ubioru do warunk�w oraz pr�by wej�cia/zej�cia p�nocn� �cian�.

Czy wiesz, �e...?... po odzyskaniu przez Polsk� niepodleg�o�ci w 1918 r., grupa zapale�c�w uzna�a �e "�pi�cy Rycerz" jest podobny do J�efa Pi�sudskiego, lecz chc�c to jeszcze bardziej uwiarygodni� zamierzali pod�o�y� dynamit w niekt�re miejsca tak by Giewont by� kamiennym wizerunkiem "Wodza"!

CUBRYNA

Poniedziałek 22 Kwiecień

Nazwa polska: Cubryna
Nazwa s�owacka: �ubrina
Wysoko�� wierzcho�ka: 2376 m.n.p.m.

Po�o�enie: Cubryna to jeden z najwy�szych (6 miejsce) szczyt�w w Polsce, ale poprzez blisko�� Mi�guszowieckiego Szczytu Wielkiego ma�o wybitny. Wznosi si� nad dolinami: Rybiego Potoku w Polsce i Piar�yst� (Temnosmrecinska) oraz Mi�guszowieck� (Mengusovska) na S�owacji. Kulminuje w 6,9 km. grzbietu g��wnego Tatr Wysokich (licz�c od Prze��czy Liliowe). Po p�nocnej stronie szczytu po�o�one s� trzy tarasy z wiecznie zalegaj�cym tam �niegiem. Zwane s� one Galeriami: Wielk�, Ma�� i Zadni�. Ponadto u podn�a znajduje si� Ma�y Kocio� Mi�guszowiecki. Cubryna jest zwornikiem dla odchodz�cej ku pd.-zach., najd�u�szej i najbardziej rozga��zionej grani bocznej w ca�ych Tatrach, zwanej potocznie Grup� Krywania. Na szczycie skr�ca r�wnie� (na pd-zach), biegn�cy dot�d grani� g��wn� G��wny Europejski Dzia� W�d (mi�dzy zlewiskami Morza Ba�tyckiego i Czarnego). Na p�nocnym stoku trzy ma�e, nienazwane jaskinie. Cubryna wysy�a trzy granie: pn-zach. ku Zadniemu Mnichowi (0,25 km; <+> 204 m.), pd-wsch. ku Mi�guszowieckiemu Szczytowi Wielkiemu (0,5 km; <-> 52 m.) oraz pd-zach. ku Koprowskiemu Szczytowi (0,75 km; <+> 13 m.). Od tych�e szczyt�w Cubryn� oddzielaj� odpowiednio: Prze��czka pod Zadnim Mnichem, Hi�czowa Prze��cz oraz Skrajna Piar�ysta Prze��cz (Temnosmrecinske sedlo). Przez wierzcho�ek przebiega polsko-s�owacka granica pa�stwowa. Szczyt ten to r�wnie� miejsce styku trzech historycznych krain: Podhala, Spisza oraz Liptowa.

Historia nazewnictwa: Cubryna posiada jedn� z najstarszych nazw w Tatrach. Pochodzi ona z okresu w�dr�wek Wo�och�w, czyli oko�o XVI w. Ot� nazwa ta pochodzi od s�owa --> "czupryna", kt�re w gwarze g�ralskiej brzmi "cupryna". Zapewne z�y zapis fonetyczny kartograf�w sprawi�, i� obecnie u�ywamy takiej formy.

Historia zdobywania: Cubryna - zapewne za spraw� swojej nik�ej wybitno�ci - nie by�a pierwszorz�dnym celem dla wypraw pierwszych taternik�w, nie by�o tutaj r�wnie� szlaku przemytniczego, a "polowace" oraz pasterze raczej si� tu nie zapuszczali. Dlatego te� prawdopodobnie pierwsze znane wej�cie jest pierwszym wej�ciem w og�le. Dokona� tego w 1884 r. profesor historii UJ --> Karol Potka�ski, wraz z kilkoma przewodnikami. Zim� za� jako pierwsza na kopu�� szczytow� Cubryny, wesz�a grupa kilku taternik�w w�gierskich. Mia�o to miejsce w styczniu 1913 r. Masyw Cubryny jest interesuj�cy dla taternik�w ze wzgl�du na Galerie. Ciekawe drogi taternickie, g��wnie od strony Morskiego Oka.

Turystyka: Na Cubryn� nie prowadzi i nigdy nie prowadzi� �aden znakowany szlak turystyczny. Ch�tni do jej zdobycia mog� to uczyni� wraz z licencjonowanym przewodnikiem tatrza�skim. Trasa wiedzie z Morskiego Oka, przez Hi�czow� Prze��cz, a� na wierzcho�ek. Widok ciekawy, ale �rednio-rozleg�y, gdy� panoram� na wschodni� stron� zas�ania masyw Mi�guszowieckich Szczyt�w. Kilka wypadk�w �miertelnych. M.in. upadek z Wielkiej Galerii Cubry�skiej, angielskiej alpinistki Ruth Hale (1937 r.)

Czy wiesz, �e... ? Wed�ug niekt�rych geolog�w i tatroznawc�w na Cubrynie znajdowa�a si� ma�a kopalnia antymonitu !

Poniedziałek 22 Kwiecień

Wycieczka �rednio-trudna, wymagaj�ca jednak g�rskiego obycia. Trudniejsze partie ubezpieczone przez �a�cuchy. Widoki bardzo �adne i nadzwyczaj rozleg�e na ca�ej drodze.
W�dr�wk� zaczynamy z Kasprowego Wierchu, gdzie najlepiej dosta� si� kolejk� linow�. Spod jej budynku kierujemy si� na wsch�d, czerwonym szlakiem. Na pocz�tek obchodzimy 3 skalne ma�o wybitne czuby, a nast�pnie wspinamy si� na skalisty wierzcho�ek Beskidu. P�niej zn�w mijamy par� czub i ju� jeste�my na Prze��czy Liliowe (dochodzi tutaj zielony szlak z Hali G�sienicowej). �cie�ka pnie si� teraz zakosami na Skrajn� Turni�. Wcze�niej jednak przechodzimy przez ma�o wybitny garb o kocie 2024 m.n.p.m. Nied�ugo potem trawersujemy po prawej stronie wierzcho�ek w/w szczytu. Nast�pnie schodzimy na Skrajn� Prze��cz, a potem obchodzimy bokiem Po�redni� Turni�, by po kilku minutach znale�� si� w siodle �winickiej Prze��czy. Nieco przed ni� w�r�d ska� dochodzi czarny szlak z Doliny G�sienicowej. Z niej wspinamy si� stromo (nachylenie zbocza ok. 70 stopni). Z pocz�tku �rodkiem �ciany, a p�niej jej praw� stron�. Na tym etapie powinni�my si� trzyma� �ci�le szlaku, niestety w ska�ach �atwo go zagubi�. Po przej�ciu na stron� Dol. Walentkowej (ok. 20 min. od �winickiej Prze��czy) pierwszy �a�cuch. Dzi�ki niemu wychodzimy na skaln� p�k�. Od tego momentu per� jest wyra�niejsza - idziemy blisko �ciany wierzcho�ka NW. Par� minut p�niej skr�camy ostro w prawo i przy pomocy �a�cucha obni�amy si� o ok. 20 m. po skalnej p�ce na po�udnie, a nast�pnie przechodzimy przez wci�cie w grz�dzie zwane Wr�tkami (�a�cuch). St�d po raz pierwszy ukazuje si� wierzcho�ek g��wny, kt�ry - a� do ko�ca wyprawy - trawersujemy po prawej jego stronie. Kierujemy si� prosto i za pomoc� �a�cucha wspinamy si� na nast�pne pi�tro. Po paru minutach zakr�camy ostro w lewo i idziemy rynn� (przy jej ko�cu dochodzi szlak z Zawratu) po czym przechodzimy za pomoc� �a�cucha przez g�adk� ska��. Jest to najtrudniejszy moment na szlaku, ale kilka metr�w wy�ej jest ju� wierzcho�ek. Wspania�e widoki na ca�e Tatry, a zw�aszcza na Zachodnie!

Poniedziałek 22 Kwiecień

Wycieczka �atwa, jednak (zw�. w g�rnych jej partiach) nu��ce podej�cie. Wynagradzaj� go jednak �adne widoki na Dolin� G�sienicow� i jej otoczenie oraz na jeziora z systemu Zielonej Doliny G�sienicowej. Deniwelacja wynosi 400 m.
Marszrut� rozpoczynamy spod schroniska "Murowaniec". Idziemy stamt�d prosto, za znakami ��tymi, na pocz�tku niemal poziom� �cie�k�. Po 2 minutach rozstaj szlak�w - w lewo odchodzi niebieski ku Zawratowi. �cie�ka (zbudowana z nieco wy�lizganych kamieni) wznosi si� poziomo b��d� pod niewielkim k�tem. Nast�pnie po kamieniach przekraczamy p�ytki potok. �cie�ka wznosi si� nieco stromiej, a my po lewej stronie mijamy jeziora: Samotniak oraz Dwoi�niak, za� wcze�niej po prawej Jedyniaka. Troch� dalej w lewo odchodzi czarny szlak na �winick� Prze��cz. Od tego miejsca obok ��tych znak�w malowane s� r�wnie� zielone, kt�rych powinni�my si� trzyma� a� do samej prze��czy. Tu� przed Kolejk� Linow� "Kocio� G�sienicowy" w prawo odchodz� ��te znaki na Kasprowy Wierch. My przechodzimy pod wyci�giem, a nast�pnie si� nieco obni�amy. Od tego momentu �cie�ka wznosi si� pod k�tem 40 stopni. Po ok. 15 minutach obchodzimy po lewej niewielk� skaln� czub�, a po kolejnych 15 trawersujemy opadaj�ce na pd-wsch. rami� Beskidu. Obni�amy si�, a nast�pnie przez 20 minut wspinamy si� zakosami, strom� perci�. Potem pozostaje nam min�� wychodni� skaln� i wychodzimy na szerok�, lecz p�ytk� Prze��cz Liliowe. Widoki m.in. na masyw �winicy, Krywania oraz na Tatry Zach. Z Liliowego skierowa� si� mo�emy na zach�d, ku Kasprowemu Wierchowi (25 min.) lub na wsch. w kierunku �winicy (1 h. 20 min.).

Poniedziałek 22 Kwiecień

Dolina Ko�cieliska
To niezwykle popularna tatrza�ska dolina. Na tyle popularna i znana, �e w�a�ciwie nie ma powod�w by zach�ca� do jej odwiedzania. Wsz�dzie mo�na znale�� dok�adne opisy szlaku poprowadzonego jej dnem od Kir do Schroniska na Hali Ornak. Nie ma te� k�opot�w z obejrzeniem licznych fotografii.
Mo�e wi�c warto by da� temu pi�knemu miejscu chwil� oddechu od nadmiaru turyst�w?
Mo�e? ...
Ale pewnie nie w ten spos�b jak pr�buj� tego dokona� w�adze TPN.
- Wycieczki grupowe na r�ne sposoby, szczeg�lnie w Dolinie Ko�cieliskiej, nagabywane s� do zatrudnienia i op�acenia przewodnika, mimo, �e schronisko "Ornak" (zwykle koniec wi�kszo�ci wycieczek) znajduje si� zaledwie na wys.1100m. Nie chodzi chyba o bezpiecze�stwo - bezpieczniej tu przecie� ni� w �odzi na niejednej ulicy!
- Przy schodzeniu z Jaskini Mro�nej ( te� 1100 m) ju� kilkakrotnie widzia�em upominanych i spisywanych przez pracownik�w TPN organizator�w wycieczek za to, �e prowadzili tam grup� bez przewodnika. Sam te� zosta�em ju� raz w ten spos�b "pouczony".
O�mielam si� wi�c pyta�, kto w tym momencie szkodzi i komu? Czy kierownik grupy, kt�rej wszyscy uczestnicy (10 - 15 os�b) maj� stosowne do chodzenia po g�rach buty i ubranie? Czy mo�e raczej Pan Przewodnik, prowadz�cy grup� 30 - 40 osobow� (bardzo cz�sto te� doros�ych), w kt�rej kilka - kilkana�cie os�b jest w sanda�ach lub tenis�wkach, albo ... p�butach?
Jaki to jest przyk�ad dla m�odzie�y, nie m�wi�c o bezpiecze�stwie?
A czy nie pro�ciej i z wi�kszym skutkiem by�oby wycofywanie z trasy lub nie wpuszczanie na szlak ludzi w nieodpowiednim obuwiu? Ile to korzy�ci by przynios�o? �adnych dodatkowych koszt�w! I szlaki by�yby mniej zat�oczone!
Pozostawiaj�c to pod rozwag�... proponuj� popatrze� na fotografie przedstawiaj�ce miejsca do kt�rych nie wszyscy tury�ci trafiaj� spaceruj�c Dolin� Ko�cielisk�..

Czerwone Wierchy

Poniedziałek 22 Kwiecień

Na Czerwone Wierchy
Jest to odcinek Tatr Zachodnich mniej popularny w�r�d turyst�w. I cho� wypraw� rozpocz�� mo�na nawet z 5 r�nych miejsc, to skutecznie zniech�ca do niej, w zale�no�ci od miejsca startu, d�ugie mozolne podej�cie lub zej�cie. Mo�e dzi�ki temu mo�emy rozkoszowa� si� nie tylko widokami ale r�wnie� brakiem t�oku na szlaku.
Chc�c zaoszcz�dzi� troszk� na czasie proponuj� wjecha� na Kasprowy Wierch (1987m) kolejk� linow� jeszcze przed godzin� 7:30. Jest to mo�liwe, a i przy kasie o tej porze nie ma d�ugiej kolejki! Powietrzna jazda nad lasem i urwiskami na ten szczyt te� jest spor� atrakcj�. Przy odrobinie szcz�cia dostrze�emy z okien wagonika skacz�ce po ska�ach kozice.
Czeka nas teraz niezwykle interesuj�cy, pi�kny krajobrazowo marsz grani� nad Dolin� Bystrej. W oko�o 1.30 godz. osi�gamy Prze��cz pod Kop� Kondrack� (1863m). Nie miejsce tu na opisy zachwycaj�cych krajobraz�w i szczeg��w trasy, wszak obieca�em, �e nie zamieni� tej strony w przewodnik po Tatrach.
Marsz, sam w sobie, przez ok.3 godziny grzbietem Tatr Zachodnich , granic� pa�stwa i powy�ej 1900m jest niezwykle atrakcyjny i prosz� mi wierzy�, mimo braku trudno�ci podnosi poziom adrenaliny. Cieszymy si� wi�c ze zdobycia Kopy Kondrackiej (2005m), Ma�o��czniaka (2096m), Krzesanicy (2122m) i Ciemniaka (2096m).
Ze szczyt�w masywu Czerwonych Wierch�w proponuj� zej�� tzw. Hawiarsk� drog� i dalej przez Przys�op Mi�tusi do przystanku PKS na Groniku.
Ca�a wyprawa trwa zwykle 8-9 godzin, przy jej planowaniu pami�ta� wi�c trzeba nie tylko o prowiancie ale i cieplejszym ubraniu (koniecznym w przypadku za�amania pogody!). Dobrze mie� te� ze sob�, o ile to mo�liwe, paszport (granica pa�stwa!) i latark� na wypadek gdyby przygoda na Czerwonych Wierchach nam si� nieoczekiwanie przed�u�y�a.

Sobota 20 Kwiecień

Dla wielu os�b pobyt w Tatrach kojarzy si� z obowi�zkowym wej�ciem na Giewont - symbol Zakopanego. Nie znajd� jednak oni we mnie poparcia do zorganizowania takiej wycieczki.
T�ok i kolejki mam na co dzie� w mie�cie, a tu w g�rach, o ile to mo�liwe, uciekam od wszystkiego co przypomina stanie w "ogonku" do kasy w hipermarkecie.
Pod wp�ywem usilnych pr�b zgadzam si� na poprowadzenie tak trasy wycieczki by mie� "�pi�cego rycerza" na wyci�gni�cie r�ki, a przy okazji udowodni�, �e mam racj�.
Na "domiar z�ego" pogoda ustabilizowa�a si� po obu stronach Tatr i dzie� zapowiada si� bezchmurny.
Wyruszamy od bramki TPN prowadz�cej do Doliny Ma�ej ��ki, pi�knej tatrza�skiej hali o bujnej ro�linno�ci (dzi� r�owej od rdestu) i otoczonej od wschodu i po�udnia szczytami Giewontu, Prze��czy Kondrackiej i Czerwonych Wierch�w. Na skraju Wielkiej Polany (1150m) skr�camy w lewo na �cie�k� nad Reglami, kt�r� dochodzimy do Prze��czy w Grzybowcu. Mo�na wprawdzie i�� dalej dnem Doliny Ma�ej ��ki, ale zar�czam, �e z g�ry widoki s� pyszniejsze! Id�c grzbietem Grzybowca podziwiamy pi�kne widoki na Dolin� Ma�ej ��ki i otaczaj�ce j� szczyty Giewontu oraz Czerwonych Wierch�w z polodowcowymi kot�ami. Dodatkow� atrakcj� jest skalne �eberko. Po oko�o 2 godzinach osi�gamy Wy�ni� Prze��cz Kondrack� (1780m) . Tu otwiera si� nowy widok na Dolin� Kondratow� i Tatry Wysokie. Nagle wok� nas pojawia si� masa ludzi, gwar i pokrzykiwania k�uj� w uszy. A rozdeptany w tym miejscu niemi�osiernie szlak i bezmy�lno�� ludzi biwakuj�cych na p�atach trawy denerwuje!
W lewo na strome zbocze Giewontu pnie si� �cie�ka - to przyczyna tego rozgardiaszu. Wy�ej wzrok nasz zatrzymuje si� na ... kolejce ludzi oczekuj�cych na mo�liwo�� wej�cia na szczyt.
Schodzimy jeszcze troszk� w d� na Prze��cz Kondrack� (1725m).
Po d�u�szym odpoczynku ponownie rozpoczynamy kr�tk� (ostatni� w dniu dzisiejszym) wspinaczk�, na Kop� Kondrack� (2005m) - cel naszej wycieczki.
Teraz ju� tylko (w otoczeniu wspania�ych widok�w) schodzimy przez Prze��cz pod Kop� Kondrack� na Hal� Kondratow� (1335m) -schronisko i dalej przez Kalat�wki (1198m)- schronisko, do Ku�nic.

Sobota 20 Kwiecień

Nad Tatrami ustabilizowa�a si� �adna pogoda... wida�, �e utrzyma si� przez kilka dni.
Mamy szcz�cie! Mo�emy �mia�o wybra� si� na ca�odniow� wypraw� z Hali G�sienicowej przez Dolin� Pa�szczycy i Krzy�ne do Doliny Pi�ciu Staw�w Polskich.
Ta bardzo d�uga wycieczka, mimo, �e nie nastr�cza trudno�ci technicznych, zawsze dostarcza mn�stwa wra�e�. Mo�na powiedzie�, �e to przyjemny, wysokog�rski i ... przy �adnej pogodzie, bez wi�kszych trudno�ci spacer. Pami�ta� jednak nale�y, �e bardzo d�ugi! Wybieraj�c si� na�, musimy by� pewni naszej kondycji! Kilkakrotnie odniesiemy wra�enie, �e cel oddala si� od nas zamiast przybli�a�!
Tym razem proponuj� doj�� do Murowa�ca tzw. drog� transportow�, wykorzystywan� do dostarczania zaopatrzenia dla schroniska. Prowadzi ona dnem Doliny Suchej Wody, najd�u�szej po Polskiej stronie tatrza�skiej doliny (13km.) parokrotnie przewijaj�c si� z jednej strony koryta rzeki na drug� i z powrotem. Zastanawiaj�c� nazw� doliny wyt�umaczy� mo�na jej budow� geologiczn� (przepuszczalnym pod�o�em), dzi�ki kt�remu w wyniku proces�w krasowych dolina jest odwadniana podziemnie. Stwierdzono (barwi�c wod�), �e woda odprowadzana jest a� w Dolinie Olczyska przez Wywierzysko Olczyskie!
Ten niepozorny strumyk, szumi�cy dzi� gdzie� pod g�azami le��cymi na dnie doliny, przy wiosennych roztopach lub po kilkudniowych ulewach, potrafi przeobrazi� si� w straszliwie niszczycielsk� "besti�" i okaza� sw� niezwyk�� si��. P�dz�ca w d� woda wyrywa wtedy drzewa jak zapa�ki, niesie je wraz z wielkimi, wielotonowymi od�amkami skalnymi i g�azami, niszcz�c wszystko po drodze.
By�em tu kilka lat temu tu� po takim kataklizmie! Brr...
Po oko�o 2 godzinach marszu, mijaj�c po drodze taternickie pole namiotowe, docieramy do Murowa�ca.

Po kr�tkim postoju na Hali, ��tym szlakiem, wpierw przedzieraj�c si� przez las i kos�wk�, po oko�o 1 godzinie osi�gamy brzegi Czerwonego Stawku (1654m.n.p.m.), jeziorka le��cego w �rodkowej cz�ci Doliny Pa�szczycy. W zale�no�ci od pogody przybiera ono r�ne kszta�ty i wielko��, dziel�c si� cz�sto w okresie suszy na dwa ma�e stawki.
I oto znale�li�my si� w�r�d rumowisk skalnych, go�oborza i wielkich g�az�w, w sercu "dzikiej" doliny.
Wysokie, nagie �ciany otaczaj�cych szczyt�w wzmacniaj� wra�enia i przypominaj� o pot�dze g�r. W tej ostoi ciszy i spokoju od czasu do czasu da si� s�ysze� odg�osy spadaj�cych kamieni. To dodatkowo pot�guje silne doznania i groz�. Spokojnie idziemy dnem doliny mi�dzy Wielk� Koszyst� a ��t� Turni�. Podziwiamy surowe, dzikie, momentami przyt�aczaj�ce groz� urwiska Buczynowych Turni. Ze zdziwieniem ogl�damy wielkie ponad 100 metrowe sto�ki piargowe usypane u podn�a �cian. Krajobraz zda si� ... ksi�ycowy.
Teraz �cie�ka wznosi si� coraz wy�ej i wy�ej w�r�d piar�ysk (ostro�nie we mgle!) i osi�ga prze��cz. To trudniejszy, bo mozolny, odcinek szlaku.
Po oko�o 3 godzinach docieramy na Prze��cz Krzy�ne (2112m. n. p. m.).
Wysi�ek nasz zostaje nagrodzony podw�jnie.
Oto ods�ania si� przed nami wspania�y widok na Dolin� Pi�ciu Staw�w Polskich. Wprawne oko dostrze�e a� cztery z Pi�ciu Staw�w.
Do uszu dociera szum spadaj�cej wody wodospadu Wielkiej Siklawy.
Po drugiej stronie Doliny Roztoki wida� szlak prowadz�cy przez �wist�wk� do Morskiego Oka...
... a za grzbietem Opalonego Wierchu wspania�� panoram� Tatr Bielskich i Tatr Wysokich z Rysami (2503m.n.p.m.) i Gierlachem (2655m.n.p.m.).
Tu z Prze��czy odchodzi w kierunku zachodnim trudny, czerwono znakowany szlak Orlej Perci.

Czas na d�u�szy odpoczynek...
Je�eli z kondycj� wszystko w porz�dku mo�emy rozpocz�� drug� cz�� naszej wyprawy - przewin�� si� przez Prze��cz Krzy�ne i zej�� w 1,5 godz. do Doliny Pi�ciu Staw�w Polskich (uwaga przy z�ej pogodzie!) i dalej Dolin� Roztoki (ok. 2 godz.) i Palenic� Bia�cza�sk� do domu. To kolejne 4 -5 godzin marszu prawie ca�y czas w d�!
Przy zej�ciu, trawersuj�c zbocza Buczynowej Turni a nast�pnie Koziego Wierchu, towarzysz� nam wspania�e widoki.
Nad Przednim Stawem czeka na nas pi�knie po�o�one schronisko. Mo�emy do niego doj�� lub od razu skr�ci� obok Ma�ego Stawu (zielonym szlakiem) w Dolin� Roztoki.
Tu obowi�zkowo zatrzymamy si� przy wodospadzie Wielka Siklawa! Wszak mi�o jest poczu� na twarzy podmuchy mgie�ki wodnej, i podziwia� przegl�daj�ce si� w kropelkach wody promienie s�oneczne - kolorow� t�cz�!
Dalej, ju� tylko w d�... wzd�u� potoku Roztoki do Wodogrzmot�w Mickiewicza i ... asfaltowej drogi (d�u��cej si� niemi�osiernie), kt�ra doprowadzi nas do przystanku PKS i Bus - Palenicy Bia�cza�skiej.

Sobota 20 Kwiecień

Dla jednych wyprawa przez Kozi� Prze��cz (2137m) wydaje si� nieosi�galnym marzeniem, dla innych pocz�tkiem do taternictwa, lub kolejnym ciekawym wyzwaniem. S� te� zapewne tacy, kt�rzy preferuj� w�a�nie taki rodzaj wypoczynku - skaln� przepraw� z nutk� adrenaliny.
Wszyscy zgodnie jednak stwierdz�, �e jest to wyprawa dla os�b dobrze przygotowanych turystycznie, niewra�liwych na przepa�ci, rozwa�nych i o du�ej pewno�ci ruch�w. Dobrze, �e mniej popularna od szlaku przez Zawrat, bo dzi�ki temu nie zat�oczona. Przewodniki zwykle okre�laj� j� jako szlak o trudno�ciach umiarkowanych, dla pokonania kt�rego potrzeba (z doj�ciem) 9 - 10 godzin.
Aby rozpocz�� w�a�ciw� wspinaczk� trzeba najpierw dotrze� do Doliny Pi�ciu Staw�w Polskich. Praktycznie jedyna trasa prowadzi przez Dolin� Roztoki. Po drodze mamy wi�c mo�liwo�� podziwiania najpot�niejszego w Polskich Tatrach wodospadu - Wielkiej Siklawy. Przy s�onecznej pogodzie po�yskuj�cego wspania�ymi barwami t�czy i grzmi�cego spadaj�c� z wysoko�ci 70 m wod�.
Dalej kolejna uczta dla naszych zmys��w - otoczona szczytami o wysoko�ci powy�ej 2000 m - Dolina Pi�ciu Staw�w Polskich oraz zas�ana rumowiskiem skalnym g�rna cz�� Dolinki Pustej.
Teraz ju� tylko: �a�cuchy, klamry, por�cze, p�ki i uskoki skalne, nag�e progi, �leby oraz spadziste urze�bione p�yty. Od czasu do czasu s�ucha� nawo�ywania taternik�w, kt�rych dostrzegamy wisz�cych na linach gdzie� na pionowych �cianach Zamar�ej Turni.
Kozia Prze��cz to w�ziutka szczerbina w skale. Przewijamy si� przez ni� na stron� Hali G�sienicowej, do kt�rej schodzimy ostro�nie po stromych p�ytach i rumowisku Dolinki Koziej. Jeszcze tylko cudowne otoczenie Zmarz�ego Stawu, kolejny 150 metrowy pr�g skalny i osi�gamy ...Czarny Staw G�sienicowy, a po nast�pnych 20 minutach - Schronisko Murowaniec.
Z baga�em wielu niesamowitych wra�e� i z satysfakcj� wracamy na zas�u�on� i oczekiwan� obiado-kolacj�. B�dzie na pewno smakowa�... b�dzie co wspomina�...

Sobota 20 Kwiecień

Po d�ugiej, ca�odziennej wycieczce dobrze mie� dzie� mniej m�cz�cy. Nie oznacza to, �e b�dziemy le�e� plackiem przed cha�up�... ale czterogodzinny spacer dobrze nam zrobi. Rozlu�ni mi�nie a przy okazji dostarczy sporo nowych wra�e�.
Wycieczka na ma�o znan� Sarni� Ska�� spe�ni nasze oczekiwania. B�dziemy mie� du�o czasu na podziwianie pi�knych widok�w, ciekawych form skalnych, wodospadu i rzadkich ro�lin.
A rozpoczniemy w Ku�nicach przy dolnej stacji Kolejki na Kasprowy Wierch. Omijamy �ukiem d�ugi w�� ludzi oczekuj�cych na kupno biletu i szerok� bit� drog�, lekko pod g�r� idziemy w kierunku Kalat�wek do tzw. �cie�ki nad Reglami. Po drodze wst�pmy na chwil� zadumy na teren Pustelni �w. Brata Alberta.
Bez problemu kr�t� �cie�k�, przez urokliwe mostki przewieszone nad urwiskami, malownicze i efektowne uskoki, w lesie, ale z licznymi punktami widokowymi dotrzemy do Czerwonej Prze��czy (1301m). Tu zwykle spacerowicze robi� sobie przerw� na kanapk� i herbat�...
Z tego miejsca w 10 minut docieramy w�r�d kosodrzewiny i bujnej ro�linno�ci na skalisty szczyt Sarniej Ska�y (1377m). Ze szczytu roztaczaj� si� pi�kne widoki na p�nocn� �cian� Giewontu z jednej strony i na Zakopane z drugiej, a od zachodu na Tatry Zachodnie. Mo�na dosta� oczopl�su od nadmiaru wra�e� wzrokowych.
Z Czerwonej Prze��czy szlak sprowadza nas stromo w d� po �liskich (!), g�adkich kamieniach (w czasie opad�w nale�y zachowa� szczeg�ln� ostro�no��) na polan� Str��yska (ok.1060m). St�d koniecznie musimy "skoczy�" nad wodospad Siklawica (5 minut), wypi� herbatk�... a mo�e i skosztowa� szarlotki w herbaciarni i Dolin� Str��yska wr�ci� do Zakopanego. Mi�o by�o, prawda?

Sobota 20 Kwiecień

Ko�cielec
Tym razem zaczn� od by� mo�e banalnego stwierdzenia, �e w Tatrach tak naprawd� wszystkie trasy mog� sprawi� �le przygotowanemu tury�cie problem. Widzia�em ju� sytuacj� wzywania pomocy do turystki na polanie pod Kopie�cem, czy te� na prostym odcinku w Dolinie Jaworzynki do osoby (w sanda�ach!) z grupy, kt�r� prowadzi� przewodnik...
Wyprawa, na kt�r� chc� zaprosi� jest o tyle wspania�a, �e szlak na Ko�cielec (2155m) jest dla pocz�tkuj�cych, a pewnie i �rednio zaawansowanych, szlakiem o walorach wspinaczkowych. A wi�c, wymagaj�cym rozwagi, umiej�tno�ci znajdowania drogi w trudniejszym terenie, d�ugim, ale jednocze�nie, przy dobrej pogodzie, pozwalaj�cym na bezproblemowe przej�cie.
Rozpocznijmy od Ku�nic szlakiem przez Skupni�w Up�az.
�adna, do�� szybka (ok. 2 godz.), ciekawa widokowo trasa doprowadza nas do Prze��czy mi�dzy Kopami, gdzie z prawej strony do��cza z do�u drugi szlak z Ku�nic przez Dolin� Jaworzynki. "Zbiegamy" dalej przez bujne w tym miejscu kos�wki, obok sza�as�w i "Betlejemki" (obecnie o�rodek szkolenia PZA) w d� do usytuowanego na skraju lasu schroniska Murowaniec na Hali G�sienicowej (1505 m). Ju� od pewnego czasu towarzyszy nam widok na przyciemnion� �cian� Ma�ego Ko�cielca a z ty�u za nim Ko�cielca....
Zat�oczone o ka�dej niemal porze roku schronisko nie zach�ca by� mo�e do biesiady, ale... szczerze radz� znale�� sobie wolny skrawek by posili� si� przed czekaj�cym nas marszem. Nie jeste�my przecie� na wy�cigach... a warto nacieszy� si� widokami... uzupe�ni� braki wody (!)... Jeszcze do Czarnego Stawu G�sienicowego towarzyszy nam spora grupa turyst�w (jak�e cz�sto, o zgrozo, w nieodpowiednim obuwiu!). W du�ej cz�ci wr�c� oni t� sam� drog� do Murowa�ca. Dzikie, poszarpane, niezapomniane otoczenie Czarnego Stawu przyci�ga jak magnes. Trudno wyobrazi� sobie, �e jego g��boko�� si�ga 51 metr�w.
Z prawej strony g�ruje nad tafl� stawu granitowa �ciana piramidy Ko�cielca! Nasz cel... Serce bije mocniej, gdy patrzy si� z do�u na to ponad 530 metrowe urwisko. Ruszamy!!!
St�d 1.30 godz. ostro pod g�r� do prze��czy Karb(1853m). Po 15 minutach pierwsze "zawroty g�owy" od przepysznych widok�w w d�. Nie, przy �adnej pogodzie nie ma tu nic niebezpiecznego, ale... widoki, widoki, widoki... Po dalszych 20 -25 minutach (sporo czasu po�wi�cili�my na podziwianie widok�w) docieramy do prze��czy. I tu nast�pny szok... Jeste�my na w�skim pasie pop�kanych ska� rozdzielaj�cym Dolin� G�sienicow� na dwie cz�ci. W dole roz�o�y�a si� po�udniowo-wschodnia odnoga doliny z porozrzucanymi stawami krajobrazu polodowcowego. To nast�pny punkt, w kt�rym sporo os�b rezygnuje z wej�cia na Ko�cielec i... przechodzi Karb na drug� stron� wracaj�c do schroniska.
I nie dziwmy si�... �ciana Ko�cielca wzbudza respekt. Ca�y czas towarzyszy� nam b�dzie cudowny widok na szlak i szeroka otaczaj�ca nas panorama. Ale to dodatkowo musi wyzwoli� w nas rozwag� i ostro�no��. Ca�e szcz�cie , �e pogoda sprzyja! W dalszej wspinaczce trzeba pami�ta� aby nie "straci� g�owy" i stale kontrolowa� szlak, wybieraj�c w�a�ciw� drog�. Do�wiadczenie bardzo si� tutaj przydaje!
Po oko�o 1 godzinie nasz wysi�ek zostaje nagrodzony. Pot�na �ciana �winicy pojawia si� jakby na wyci�gni�cie r�ki. Cudowna panorama... Och! Ach! Jej! ...s�ycha� tylko g�osy zachwytu tych co dotarli do wierzcho�ka. Pary dzi�kuj� sobie w u�cisku! A p�niej cisza... pe�na kontemplacja...
Dalej ju� tylko (!?) ostro�ne zej�cie do schroniska. Po oko�o 8 - 9 godz. wracamy do Ku�nic tym razem przez Dolin� Jaworzynki. Zm�czeni... i szcz�liwi...